Haber Detayı
06 Temmuz 2020 - Pazartesi 16:05 Bu haber 333 kez okundu
 
Şizofreni Nedir?
Şizfreni nedir? Alt dalları nelerdir?
SAĞLIK Haberi
Şizofreni Nedir?

ŞİZOFRENİ NEDİR?

 


Şizofreni, aşağıdaki 3 maddeyi etkileyen kronik bir zihinsel hastalıktır, bunlar:

 1)Duygular,

2)Rasyonel ve açık düşünme yeteneği,

3)Etkileşim kurma ve başkalarıyla
ilişki kurma yeteneği

Ulusal Akıl Hastalıkları İttifakına (NAMI) göre, Amerikada şizofreni oranı yaklaşık yüzde 1'dir. Genellikle erkeklerde geç ergenlik döneminde veya 20'li yaşların başında görülmektedir. Şizofreni hastalığı kadınlarda ise, 20'li yaşların sonunda veya 30'lu yaşların başında teşhis edilmektedir. Şizofreninin “Aktif” olduğu bir dönem de, kişi şunları yaşayabilir:

Halüsinasyonlar,

Hezeyanlar,

Düşünme ve konsantre olmada zorluk.

 



Geçmişte, bir birey teşhis koyulabilmesi için belirtilerden sadece birine sahip olmak yeterliydi. Günümüzde teşhis için, bir kişi semptomlardan en az ikisine sahip olmak zorundadır. DSM-5 ayrıca, mevcut semptomlara dayanarak ayrı tanı kategorileri olarak alt tiplerden de kurtuldu. Amerikan Psikiyatri Birliği'ne göre, birçok alt tipin birbiriyle örtüştüğü ve tanısal geçerliliğini azalttığı düşünüldüğü için bunun yararlı olmadığı bulunmuştur. Bunun yerine, bu alt tipler artık klinisyene daha fazla ayrıntı sağlamak için kapsayıcı tanı için belirleyicilerdir. Şizofreni alt tipleri Alt türler artık ayrı klinik bozukluklar olarak mevcut olmasa da, yine de belirteçler olarak ve tedavi planlaması için yardımcı olabilirler.

Beş klasik alt tip vardır:

1) PARANOİD ŞİZOFRENİ

2)HEBEPHRENİC VEYA DÜZENSİZ ŞİZOFRENİ

3)UNDİFFERENTİATED (FARKLILAŞMAMIŞ) ŞİZOFRENİ

4)KALINTI ŞIZOFRENİ

5)KATATONİK ŞİZOFRENİ

 



1) PARANOİD ŞİZOFRENİ NEDİR
 

Paranoid şizofreni
Paranoid şizofreni, en yaygın şizofreni alt türleriydi. 2013 yılında Amerikan Psikiyatri Birliği, paranoya'nın, bozukluğun olumlu bir belirtisi olduğunu belirledi, bu nedenle paranoid şizofreni ayrı bir durum olmaktan çıkmış oldu. Böylece, daha sonra şizofreniye birleşti. Ne kadar yaygın olduğu bilinmediği için alt tür açıklaması hala kullanılmaktadır.

Belirtiler şunları içerir:

1)Hezeyanlar

2)Halüsinasyonlar

3)Dağınık konuşma (anlamsız dağınık kelimeler, echolalia)

4)Odaklanmada zorluk

5)Davranış bozukluğu (dürtü kontrolü, duygusal değişkenlik)



Dağınık konuşma, rastgele kelimelerin mantıklı bir sırada birbirine bağlanmadığı sözlü bir belirtidir.
 



2) HEBEPHRENİK VEYA DÜZENSİZ ŞİZOFRENİ NEDİR
 

Düzensiz şizofreni
DSM-5'ten kaldırılmasına rağmen Uluslararası Hastalıkların Sınıflandırılması ve İlgili Sağlık Sorunları (ICD-10) tarafından hala kabul edilmektedir. Şizofreninin bu varyasyonunda, bireyin halüsinasyonları veya sanrıları yoktur. Bunun yerine, dağınık davranış ve konuşma yaşarlar.

Bu şunları içerebilir:

1)Düz etki

2)Konuşma bozuklukları

3)Dağınık düşünme

4)Uygunsuz duygular veya yüz reaksiyonları

5)Günlük aktivitelerle ilgili sorun

 

 

3) FARKLILAŞMAMIŞ ŞİZOFRENİ NEDİR

Farklilasmamis sizofreni
Farklılaşmamış şizofreni de bireyin birden fazla şizofreni tipine uygulanabilen davranışların ne zaman ortaya çıktığını tanımlamak için kullanılan terimdir. Örneğin, katatonik davranışı olan fakat aynı zamanda kelime salatası olan sanrıları veya halüsinasyonları olan bir kişiye farklılaşmamış şizofreni tanısı konmuş olabilir. Yeni tanı kriterleri ile bu sadece klinisyene çeşitli semptomların mevcut olduğunu gösterir.

 


4) KALINTI ŞİZOFRENİ NEDİR
 

Kalıntı şizofreni nedir
Bu “alt tip” diğer türlerden biraz zor anlaşılabilmektedir. Bir kişiye daha önce şizofreni tanısı konulduğunda, ancak artık bozukluğun belirgin semptomlarına sahip olmadığında kullanılan bir terimdir. Semptomlar genellikle yoğun birşekilde azalır.

Kalıntı şizofreni genellikle daha “negatif” belirtiler içermektedir, örneğin:

 

1)Düzleştirilmiş etki,

 

2)Psikomotor zorluklar, 

 

3)Yavaş konuşma,

 

4)Zayıf hijyen

 

Şizofreni hastalarının çoğu, semptomlarının azaldığı ya da sıklık ve yoğunluk bakımından değiştiği dönemlerden geçer. Bu nedenle, bu deyim artık nadiren kullanılmaktadır.

 


5) KATATONİK ŞIZOFRENİ NEDİR
 

Katatonik şizofreni
Katatonik şizofreni meydana geldiğinde şiddetli olabilir. Erken başlangıçlı şizofreni tipik olarak 13 ve 18 yaşları arasında görülür. 13 yaşın altındaki bir tanı çok erken başlangıçlı kabul edilir ve oldukça nadirdir. Çok küçük çocuklarda belirtiler, otizm ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu gibi gelişimsel bozukluklarla benzerdir.

Bu belirtiler şunları içerebilir:

Konuşma becerisinde gecikme

Anormal motor hareketler

Çok erken başlangıçlı bir şizofreni teşhisi düşünülürken gelişimsel sorunları göz ardı etmek önemlidir.

Büyük çocuklarda ve gençlerde belirtiler şunları içerir:

Sosyal olamama

Uyku bozuklukları

Okul performansında düşüş

Sinirlilik

Garip davranışlar

Madde kullanımı

Genç bireylerin sanrılarının olma olasılığı daha düşüktür, ancak onlardada halüsinasyonların olma olasılığı yüksektir. Genç hastalar yaşlandıkça, yetişkinlerde olduğu gibi daha tipik şizofreni belirtileri ortaya çıkmaktadır. Bilgili bir profesyonelin çocukluk şizofrenisi teşhisi koyması oldukça önemlidir, çünkü çok nadir rastlanmaktadır. Tedaviye, çocukluk şizofrenisinde deneyimi olan bir çocuk psikiyatristi tarafından başlanmalıdır.



ŞİZOAFFEKTİF BOZUKLUK NEDİR

Şizoaffektif bozukluk
Şizoaffektif bozukluk şizofreniden ayrı ve farklı bir durumdur, ancak bazı özellikleri aynıdır. Bu bozukluk hem şizofreni hem de duygudurum bozuklukları unsurlarına sahiptir. Gerçekle temas kaybını içeren psikoz genellikle bir bileşendir. Duygudurum bozuklukları mani veya depresyonu içerebilir. Şizoaffektif bozukluk ayrıca bir kişinin sadece depresif ataklara sahip olup olmamasına veya depresyonlu ya da depresyonsuz manik ataklara sahip olup olmadıklarına göre alt tiplere ayrılır.


Belirtiler şunları içerebilir:

1)Paranoyak düşünceler

2)Sanrılar veya halüsinasyonlar o

3)Odaklanmada zorluk

4)Depresyon

5)Hiperaktivite veya mani

6)Zayıf kişisel hijyen

7)İştah bozukluğu

8)Uyku bozuklukları

9)Asosyallik

10)Dağınık düşünme veya davranış


Tanı tipik olarak kapsamlı bir fizik muayene, görüşme ve psikiyatrik değerlendirme ile konur. Herhangi bir tıbbi durumu veya bipolar bozukluk gibi diğer akıl hastalıklarını ekarte etmek önemlidir.


Tedaviler şunları içerir:

İlaçlar

Grup veya bireysel terapi

Pratik yaşam becerileri eğitimi





Kaynak: https://www.healthline.com/health/schizophrenia-types#in-children


NOT: Şizofreni Türleri Timothy J. Legg, PhD, PsyD, CRNP, ACRN, CPH tarafından tıbbi olarak gözden geçirildi.

Kaynak: Editör: Serkan Çendik
Yorumlar
Haber Yazılımı